Na czym polega cesja leasingu?

Mówiąc o leasingu, niekiedy możemy zetknąć się z pojęciem „przejęcia”, inaczej określanego także jako tytułowa cesja. Konieczność dokonania cesji leasingu wynika z różnych przyczyn, m.in. pogorszenia sytuacji finansowej korzystającego, czy pilnej potrzeby nabycia nowego środka trwałego. Czym dokładnie jest cesja oraz jak wpływa na umowę leasingu? Jakie skutki wywołuje dla każdej ze stron? Jeżeli właśnie rozważasz cesję leasingu, w tym artykule rozwiejemy Twoje wszelkie wątpliwości! 

Czym jest cesja? 

Cesja to jedna z nazwanych umów cywilnoprawnych, regulowana przepisami kodeksu cywilnego. Zgodnie z treścią art. 509 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością na nabywcę przechodzą wszelkie związane z nią prawa. 

Umowa cesji zawierana jest zatem pomiędzy wierzycielem (cedentem), czyli zbywcą wierzytelności a osobą trzecią (cesjonariuszem), nazywaną także nabywcą wierzytelności. Na podstawie umowy cesji dochodzi do przeniesienia wierzytelności z cedenta na cesjonariusza wraz ze wszelkimi związanymi z nią prawami.

Cesja leasingu – jak dokonać cesji umowy leasingu? 

Odnosząc cesję bezpośrednio do leasingu, z sytuacją tą będziemy mieć do czynienia, gdy leasingobiorca (korzystający) zdecyduje się odstąpić swój leasing osobie trzeciej. W praktyce cesja zmienia tylko korzystającego bez jednoczesnej zmiany pierwotnych warunków umowy. Na skutek dokonanej zmiany, w prawa i obowiązki leasingobiorcy wstępuje inny podmiot, co możemy porównać do swego rodzaju następstwa prawnego. 

Przepisy kodeksu cywilnego w art. 511 wskazują również, w jakiej formie należy dokonać cesji. Jeżeli wierzytelność jest stwierdzona pismem, przelew tej wierzytelności powinien być również stwierdzony pismem. Jeżeli więc umowa leasingu została zawarta na piśmie, co jest stałą praktyką, cesja także wymaga takiej formy. 

Należy pamiętać, że ze względu na specyficzną konstrukcję umowy leasingu, cesja nigdy nie jest czynnością obojętną dla firmy leasingowej, która przez cały okres finansowania pozostaje właścicielem środka trwałego. Oznacza to, że poza porozumieniem między cedentem a cesjonariuszem, konieczne jest także uzyskanie zgody samego finansującego. Uzyskanie takiej zgody zostaje natomiast poprzedzone oceną ryzyka nowego leasingobiorcy oraz ustaleniem, czy nie posiada on zaległości względem leasingodawcy. Firma leasingowa weryfikuje zatem cesjonariusza pod kątem jego sytuacji finansowej, ekonomicznej i prawnej. Dopiero pozytywna opinia w tym zakresie pozwala na sfinalizowanie cesji. Przeważnie nabywca wierzytelności jest również zobowiązany do uiszczenia odpowiedniej opłaty wskazanej w tabeli opłat i prowizji za przygotowanie umowy.

Jak cesja leasingu wpływa na prawa i obowiązki stron?

Jak zaznaczaliśmy już na samym początku, wraz z zawarciem umowy cesji i scedowaniem wierzytelności, na nabywcę przechodzą wszelkie związane z nią prawa. Oznacza to, że cesja w żaden sposób nie wpływa i nie zmienia warunków umowy zawartej między leasingodawcą a pierwotnym leasingobiorcą. Zmienia się tylko korzystający. Gdyby jednak miało dojść do m.in. zmiany okresu finansowania i wydłużenia lub skrócenia czasu trwania umowy, konieczne będzie zawiązanie nowej umowy leasingu. Z tego względu niezwykle ważne jest, aby przed dokonaniem cesji zbywca dokładnie zapoznał nabywcę z treścią umowy leasingu. Zawarte porozumienie powinno być opłacalne i korzystne dla każdej ze stron, w tym dla firmy leasingowej.

Przepisanie leasingu w ramach umowy cesji nie wiąże się także dla stron z żadnymi negatywnymi konsekwencjami. Cedent nie jest zobowiązany do składania korekt w rozliczeniach podatkowych, płacenia kar umownych lub odsetek. 

Praktyka wymaga jednak, aby w przypadkach, gdy wartość pozostałych jeszcze do spłaty rat jest niższa niż wartość środka trwałego, doszło do umówienia się na tak zwane odstępne. Jest to wynagrodzenie stanowiące formę wyrównania, rekompensaty, które osoba przejmująca przedmiot leasingu płaci zbywcy. Odstępne wymaga ze strony dotychczasowego korzystającego wystawienia faktury VAT (przychód) oraz zapłacenia 23% podatku od ceny odstępnego. Dla cesjonariusza odstępne jest natomiast kosztem uzyskania przychodu, który będzie on mógł uwzględnić w rozliczeniu.

Kiedy korzystający decydują się na cesję leasingu?

Chęć dokonania cesji umowy leasingu może pojawić się na skutek różnorodnych zdarzeń. Praktyka pokazuje, że najczęściej taka sytuacja ma miejsce, gdy dotychczasowy leasingobiorca popada w problemy finansowe, traci płynność finansową, ma zostać objęty działaniami restrukturyzacyjnymi lub jedną z form transformacji. Częstą przyczyną odstąpienie umowy leasingu jest również pilna potrzeba zmiany przedmiotu leasingu na nowszy lub konieczność zredukowania sprzętu wykorzystywanego w firmie. 

Jeżeli w takich sytuacjach leasingobiorca zamiast na cesję, zdecydowałaby się na wypowiedzenie umowy przed ustalonym terminem, musiałby zapłacić karę umowną, a także uregulować wszystkie raty wraz z odsetkami oraz dodatkowymi kosztami leasingu. Cesja nie jest natomiast zagrożona takimi konsekwencjami finansowymi. Należy ponadto pamiętać, że korzystający, który chciałby skorzystać z prawa wcześniejszego wykupu mającego nastąpić przed upływem okresu wynoszącego co najmniej 40% normatywnego okresu amortyzacji przedmiotu, będzie zmuszony dokonać go po cenie rynkowej.